تاج الدين احمد وزير
347
بياض تاج الدين احمد وزير ( فارسى )
در مستى اگر زلف بدست تو دهد * زنهار بدان رسن فرو چه نشوى فى البخل اى خواجه كه عمر تو فزون از شصت است * بر خوان تو هرگز مگسى ننشستست نان تو مگر لشگر چنگز « 1 » خانست * كو را به همه عمر كسى نشكستست * * * كلّ من لاقيت يشكو دهره * ليت شعرى هذه الدّنيا لمن سلمان گفتى به غمم بنشين يا از سر جان برخيز * فرمان برمت جانا بنشينم و برخيزم مسألة حسابيّة اگر گويند كدام عدد است كه ثلث او را در ربع او ضرب كنيم حاصل ضرب آن عدد باشد طريقهء [ ى ] جواب آن است كه مخرج ثلث را كه ثلاثة است در مخرج ربع كه اربعة است ضرب [ مى ] كنيم حاصر ضرب كه دوازده است ، آن عدد مقصود باشد و در امثال اين حال بر اين قياس است كه گفته شد « 2 » . مسألة أخرى حسابيّة اگر گويند كدام عدد است كه ثلث وى بر وى زياده كنيم مجموع پنج باشد استخراج صواب درين مسأله به طريق خطا آن است كه گوييم آن عدد سه است كه مخرج ثلث است و بر سه چون ثلث وى زياده كنيم چهار شود و اين خطاست * 293 * پس گوييم كه نسبت آن عدد مجهول با پنج همچون نسبت ثلاثة است با اربعة و بنابر طريقهء اربعة متناسبه ، ثلاثة
--> ( 1 ) جنكز . ( 2 ) حل مسأله فوق از طريق اعداد اين گونه است : عدد - - 4 / 1 * 3 / 1 3 / 1 ثلت عدد 0 - - 12 / 1 4 / 1 ربع عدد 0 12 - - 0 - 1 - 12 / 1